Esra'yla Hayata Dair

Eskiden insanlar kitap okumaya vakit bulamadığını söylerdi. Bugün ise iki sayfa kitap okumadan sıkılan, beş dakikalık bir videoyu sonuna kadar izleyemeyen milyonlarca insan var. Ama aynı insanlar, farkında olmadan saatlerce kısa videolar arasında kaybolabiliyor. İnsanlık tarihinde hiçbir nesil, bugünkü kadar bilgiye bu kadar kolay ulaşamadı. Ama yine hiçbir nesil, bu kadar kısa sürede dikkatini kaybetmedi. Teknoloji hayatımızı kolaylaştırdı; iletişimi hızlandırdı, bilgiye erişimi demokratikleştirdi ve üretmenin önündeki pek çok engeli kaldırdı. Ancak aynı teknoloji, fark edilmesi daha zor olan başka bir değişimi de beraberinde getirdi. Artık yalnızca zamanımızı değil, dikkatimizi de tüketiyoruz. Ve dikkatini kaybeden bir insan, zamanla düşünme alışkanlığını da kaybetmeye başlıyor. Oysa dikkat, insanın sahip olduğu en değerli zihinsel sermayedir. Çünkü düşünmek, öğrenmek, üretmek ve anlamak; ancak dikkatin belli bir süre tek bir noktada kalabilmesiyle mümkündür. Dikkatin Ekonomisi Şirk...

Sıcaklarda çoğumuz ya bir yelpazeyle ya da küçük bir el pervanesiyle serinlemeye çalışırız. Aslında yüzümüze ulaşan hava ne daha soğuktur ne de farklıdır. Küçücük bir esinti, bunaltıcı sıcaklığı bir nebze olsun hafifletmeye yardımcı olur. Bunun sebebi derimizin sahip olduğu hassas ve hayranlık uyandıran yapısıdır. Vücudumuz sıcakladığında deri yüzeyindeki ter buharlaşırken çevreden ısı alır; hareket eden hava ise bu buharlaşmayı hızlandırır. Böylece vücudumuz fazla ısısını daha kolay dışarı verir ve serinlik hissi oluşur. Yani hava, hareket ettiği anda tenimizde ferahlık hissi oluşturur. Farkına varmamız gereken ise kusursuz bir denge içinde yaratılmış milyonlarca ter bezi, ince damar ağı ve hassas sinir uçları aynı anda görev yaparak bedenimizi aşırı sıcakların olumsuz etkilerinden korumaya çalışmasıdır. Derimiz, sıcağa karşı kapsamlı ve katmanlı bir sistemle donatılmıştır. Küçük mekanizmaların tetiklediği o serinlik hissi, aslında durmaksızın çalışan çok büyük bir mekanizmanın küçük...

İnsan, zararlı olduğunu bildiği bir davranışı neden tekrar tekrar yapar? Sigaranın sağlığa zarar verdiğini bilmeyen yoktur. Saatlerce sosyal medyada vakit geçirmenin zamanı nasıl tükettiğinin de farkındayız. Fazla şekerin, hazır gıdaların veya kontrolsüz ekran kullanımının bedenimize ve ruhumuza iyi gelmediğini de biliyoruz. Buna rağmen pek çoğumuz, "Bu son olsun." dediğimiz davranışlara yeniden dönebiliyoruz. İlk bakışta bunun sebebi irade zayıflığı gibi görünebilir. Oysa insan davranışlarını inceleyen psikoloji ve nörobilim, alışkanlıkların çoğunun yalnızca bir tercih olmadığını; aynı zamanda karşılanmaya çalışılan bir ihtiyacın işareti olduğunu ortaya koyuyor. Başka bir ifadeyle, birçok kötü alışkanlık sadece zarar veren bir davranış değil, aynı zamanda eksik hissedilen bir ihtiyaca verilmiş yanlış bir cevaptır. Her Alışkanlığın Ardında Bir İhtiyaç Saklıdır Bir davranışın zararlı olması, onun sebepsiz olduğu anlamına gelmez. Davranış bilimleri alışkanlıkların genellik...

"Sağlıklı mıyım?" Belki de kendimize en az sorduğumuz ama cevabını en çok merak etmemiz gereken sorudur. Çünkü çoğumuz sağlık durumumuzu, nasıl hissettiğimize göre değerlendiririz. Enerjimiz yerindeyse, ağrımız yoksa ve günlük işlerimizi rahatlıkla yapabiliyorsak sağlıklı olduğumuzu düşünürüz. Oysa vücudumuz, bazı hastalıkları uzun yıllar boyunca sessizce taşıyabilir. "Ben kendimi gayet iyi hissediyorum." Cümlesi muayenelerde en sık kurulan cümlelerdendir. Ancak iyi hissetmek her zaman sağlıklı olmak anlamına gelmez. Hipertansiyon, diyabet, insülin direnci, damar sertliği, vitamin eksiklikleri ve kronik enflamasyon gibi birçok sağlık sorunu, başlangıç döneminde belirgin bir şikâyete yol açmadan ilerleyebilir. Hastalık fark edildiğinde ise bazen önemli bir zaman kaybedilmiş olabilir. İşte bu nedenle düzenli sağlık kontrolleri ve uygun laboratuvar testleri büyük önem taşır. Elbette tek bir kan tahliliyle bütün sağlık durumunu değerlendirmek mümkün değildir. Ancak baz...